FAYDALI BİLGİLER / ÇAMGİLLER FAMİLYASI

Çam, çamgiller (Pinaceae) familyasından Pinus cinsinden orman ağaçlarını içeren iğne yapraklı ve sonbaharda yapraklarıı dökmeyen ağaç türünün genel adıdır. Türkiye'de hepsinin kısa sürgünleri iki yapraklı olan beş çam türü bulunur; Sarıçam (Pinus sylvestris), Karaçam (Pinus nigra), Kızılçam (Pinus brutia), Fıstık Çamı (Pinus pinea) ve Halep Çamı (Pinus halepensis).

Sarıçam (Pinus sylvestris)
Sarıçam, çamgiller familyasından Avrupa'nın hemen her yerinde, Kafkaslar, Sibirya ve Kuzey Asya'da yayılış gösteren çam türüdür. Adını, levhalar halinde ayrılan gövde kabuğunun tilki sarısı renginden alır. Narin gövdeli, sivri tepeli ve ince dallı bir ağaçtır ve yetişkin bireylerinin boyu 40 metreyi aşar. İğne yaprakları ikili, mavi-yeşil, kıvrık, sık dizilmiş, genellikle 4-5 cm uzunlukta ve uçları sivri olan bu çam türünün ortalama 2-3 yıl ömrü olmasına rağmen nedir olarak 4-5 yıl yaşayan türleri vardır.

Uygun yerlerde hızlı gelişir, soğuk iklim koşullarına ve rüzgâra karşı dayanıklıdır, ancak bol güneş ister. Nispi nemi çok düşük olan iklimlerde ve kuru topraklarda gelişemeyen sarıçam, kumlu ve killi topraklarda hızlı gelişme gösterir, kazık kökleri sayesinde de fırtınalara karşı dayanıklıdır.

Türkiye'de Batı ve Doğu Karadeniz'de güneye bakan yamaçlarda, Doğu Anadolu'da Sarıkamış'ta, Güney Marmara ve Kayseri Pınarbaşı'nda yayılışını yapar.

Karaçam (Pinus nigra)
Çamgiller familyasından bir çam türü olan karaçam ağaçları 35-40m boy yapar. Yaşlı ağaçlarda gövde derin çatlaklıdır, kalın ve esmer kabukları ve bol reçineli, silindirik ve uçları sivri tomurcukları vardır. 4-8cm uzunlundaki iğne yapraklar koyu yeşil ve serttir.

Karaçam daha çok kıyı bölgelerinin yukarı kesimlerinde saf ya da karmaşık ormanlar kurar, hatta step bölgelerine kadar sokulurlar; Türkiye'de 2.527.685 hektar saf karaçam ormanı bulunmaktadır. Gövdesinin ve dallarının kalınlığı, gri ve derin çatlaklı kabuğu ve iğne yapraklarının koyu yeşil rengi ile diğer çam türlerinden ayrılır.

Çam ağaçları, birçok ahşap malzemenin yapımında kullanıldığı gibi gövdesinden elde edilen reçine ise çeşitli sektörlerde kullanılmaktadır.

Kızılçam (Pinus brutia)
Kızılçam, çamgiller familyasından Doğu Akdeniz'e özgü 5-20 m boylarında hızlı büyüyen kalın dallı bir çam türüdür. Sadece Türk ormancılığında değil, yabancı kaynaklarda da son dönemde Türk Çamı - Türk Kızılçamı olarak kullanımı yaygınlaşmaktadır.

Genç sürgünleri kalın ve kızıl renkte iken kabuk, genç bireylerde düzgün boz renkte ve yaşlılarda derince yarılan, kalın ve esmer kırmızımsı renktedir. İğne yapraklar 10-16cm uzunluğunda, 6-11cm boyunda, parlak açık kahverengi olup topaç biçimindedir.

Genel coğrafi yayılışı Doğu Akdeniz'de olmasına rağmen; yayılışını Yunanistan'ın doğusundan başlayarak Girit, Kıbrıs, Türkiye, Suriye, Irak, Lübnan ve Ürdün'e kadar yapar. Ayrıca, yaklaşık 3.729.866 hektar saf kızılçam ormanı bulunan Türkiye'de en geniş yayılışını yapar.